Tiếp xúc cử tri là các buổi gặp mà đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân tổ chức với cử tri, thường trước và sau mỗi kỳ họp, để nghe ý kiến, kiến nghị và báo cáo lại kết quả kỳ họp. Với dự thảo luật hoặc dự thảo nghị quyết của tỉnh, đây là kênh đưa ý kiến tới chính những người sẽ thảo luận và biểu quyết văn bản đó.
Kênh này khác cổng góp ý của cơ quan soạn thảo ở chỗ nó đi vào giai đoạn sau: khi dự thảo đã được trình hoặc sắp được trình ra kỳ họp. Bài mô tả lịch tiếp xúc, trình tự một buổi, cách phát biểu, cách gửi thư cho đại biểu khi không dự được, và ý kiến của bạn sau đó đi đâu.
Tiếp xúc cử tri là gì và diễn ra khi nào
Pháp luật về tổ chức Quốc hội và tổ chức chính quyền địa phương quy định đại biểu phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, tiếp xúc cử tri, thu thập và phản ánh ý kiến, kiến nghị của cử tri. Nhịp quen thuộc nhất là tiếp xúc trước kỳ họp, để nghe cử tri nói về các nội dung sắp đưa ra kỳ họp, và tiếp xúc sau kỳ họp, để báo cáo kết quả và nghe ý kiến tiếp.
Đại biểu Quốc hội hoạt động theo đoàn đại biểu Quốc hội của từng tỉnh, thành phố. Đoàn phối hợp với Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và chính quyền địa phương để tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri tại các xã, phường, đặc khu. Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh và xã cũng tiếp xúc cử tri ở nơi mình được bầu theo lịch của Hội đồng nhân dân cấp đó.
Từ ngày 1/7/2025, khi chính quyền địa phương còn hai cấp, các buổi tiếp xúc được tổ chức theo đơn vị xã, phường, đặc khu mới. Một số xã sau sắp xếp có địa bàn rộng hơn trước, nên lịch tiếp xúc có thể chia thành nhiều điểm hoặc gom cử tri của vài thôn về một nơi. Nếu bạn ở xa điểm họp, hỏi trước xem có điểm gần hơn hoặc có cách gửi ý kiến bằng văn bản qua thôn.
Ngoài hội nghị theo địa bàn, còn có tiếp xúc cử tri theo chuyên đề hoặc theo lĩnh vực: gặp riêng doanh nghiệp, người lao động, nông dân, giáo viên, cán bộ y tế… khi kỳ họp có dự án luật liên quan nhiều tới nhóm đó. Những buổi chuyên đề này thường là nơi phù hợp nhất để góp ý sâu về một dự thảo.
Tiếp xúc trước kỳ họp và sau kỳ họp khác nhau thế nào
Biết buổi mình dự thuộc loại nào giúp chọn nội dung phát biểu đúng lúc.
| Điểm so sánh | Trước kỳ họp | Sau kỳ họp |
|---|---|---|
| Mục đích chính | Nghe ý kiến về nội dung sắp đưa ra kỳ họp, trong đó có các dự án luật, dự thảo nghị quyết | Báo cáo kết quả kỳ họp, nghe ý kiến về việc thi hành và các kiến nghị mới |
| Hợp để góp ý dự thảo không | Rất hợp: dự thảo chưa được thông qua | Hợp với dự thảo còn tiếp tục ở kỳ họp sau; văn bản đã thông qua thì chuyển sang góp ý thi hành |
| Thông tin đại biểu mang tới | Chương trình kỳ họp, các dự án luật dự kiến xem xét | Văn bản đã thông qua, kết quả giải quyết kiến nghị trước |
| Nên chuẩn bị gì | Đọc bản dự thảo đang trình, chọn điều khoản liên quan | Ghi lại kiến nghị cũ đã gửi để hỏi kết quả |
Một dự án luật lớn có thể được thảo luận ở một kỳ họp rồi mới thông qua ở kỳ họp sau. Khi đó buổi tiếp xúc giữa hai kỳ vẫn là dịp tốt để góp ý tiếp về bản đã chỉnh lý.
Trình tự một buổi tiếp xúc cử tri điển hình
Một buổi tiếp xúc ở xã, phường thường kéo dài khoảng nửa ngày và đi theo trình tự dưới đây. Cách làm có thể khác nhau giữa các địa phương.
- Thông báo. Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã phối hợp chính quyền thông báo thời gian, địa điểm qua loa truyền thanh, trưởng thôn, tổ trưởng; có nơi gửi giấy mời đại diện cử tri.
- Khai mạc, giới thiệu. Người chủ trì (thường là đại diện Mặt trận) giới thiệu thành phần, các đại biểu dự.
- Đại biểu thông tin. Đại biểu hoặc đại diện đoàn trình bày dự kiến chương trình kỳ họp hoặc kết quả kỳ họp, nêu các dự án luật, dự thảo nghị quyết chính.
- Cử tri phát biểu. Cử tri đăng ký hoặc giơ tay phát biểu. Thư ký ghi lại nội dung; một số nơi nhận thêm ý kiến bằng văn bản.
- Giải đáp tại chỗ. Đại biểu và đại diện chính quyền địa phương trả lời những vấn đề thuộc thẩm quyền hoặc có thông tin sẵn; vấn đề khác được ghi nhận để chuyển tiếp.
- Kết thúc. Người chủ trì nêu tóm tắt các nhóm ý kiến và cách xử lý tiếp theo.
Phát biểu góp ý dự thảo tại buổi tiếp xúc
Nói rõ là góp ý dự thảo nào. Buổi tiếp xúc thường có cả kiến nghị về đường sá, đất đai, chính sách địa phương. Mở đầu bằng tên dự án luật hoặc dự thảo nghị quyết giúp thư ký xếp ý kiến của bạn vào đúng nhóm.
Một vấn đề, một ví dụ, một đề xuất. Thời gian mỗi người thường vài phút. Ví dụ giả định: một cử tri làm nghề đánh bắt ở Quảng Ngãi góp ý dự án luật về thuỷ sản, kể rằng tàu cá nhỏ khó đáp ứng một yêu cầu thiết bị trong dự thảo, rồi đề xuất có lộ trình riêng cho tàu nhỏ.
Nói thay cho nhiều người khi có thể. Nếu bạn đại diện cho một nhóm hộ, một làng nghề, một hợp tác xã, nói rõ điều đó. Đại biểu thường quan tâm ý kiến phản ánh tình hình chung của một nhóm cử tri.
Đưa kèm bản viết. Gửi người chủ trì hoặc thư ký một tờ ghi ý kiến, có họ tên, địa chỉ. Bản viết giúp ý kiến không bị rút gọn trong biên bản.
Giữ nội dung ở việc có thể sửa. Ý kiến có sức nặng nhất là ý kiến chỉ ra một điều khoản cụ thể và đề xuất cách sửa. Bình luận chung về đường lối hay đánh giá cá nhân không phải là góp ý dự thảo và thường không được chuyển tiếp như ý kiến về văn bản.
Chuẩn bị trước buổi tiếp xúc
Buổi tiếp xúc cử tri có nhiều người muốn nói và nhiều loại vấn đề. Chuẩn bị trước giúp ý kiến về dự thảo của bạn không bị lẫn vào phần còn lại.
- Hỏi lịch tiếp xúc qua trưởng thôn, tổ trưởng hoặc Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã; nhiều nơi thông báo trước khoảng một tuần qua loa truyền thanh.
- Tìm danh sách các dự án luật dự kiến trình kỳ họp tới trên cổng thông tin điện tử của Quốc hội, hoặc danh sách dự thảo nghị quyết trình kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh trên cổng của tỉnh.
- Chọn một dự thảo liên quan trực tiếp nhất tới việc của bạn; đọc tờ trình và phần điều khoản liên quan, không cần đọc hết.
- Viết ý kiến ra một trang giấy: họ tên, nơi ở, tên dự thảo, điều khoản, vấn đề, tình huống thực tế, đề xuất. Mang theo để nộp sau khi phát biểu.
- Nếu đi cùng hàng xóm cùng hoàn cảnh, thống nhất trước ai nói và nói gì, để không lặp nhau và để ý kiến chung có trọng lượng.
- Chuẩn bị tâm lý rằng không phải câu hỏi nào cũng được trả lời tại chỗ; điều quan trọng là ý kiến được ghi nhận và chuyển đi.
Không dự được thì gửi ý kiến cho đại biểu thế nào
Cử tri có thể gửi thư, đơn hoặc văn bản góp ý tới đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh, hoặc tới thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, xã với văn bản của địa phương. Địa chỉ nhận thường được công bố trên cổng thông tin điện tử của đoàn đại biểu Quốc hội và của Hội đồng nhân dân tỉnh; một số nơi có hòm thư điện tử riêng để nhận ý kiến cử tri.
Thư góp ý dự thảo nên ghi rõ: họ tên, địa chỉ nơi cư trú (để biết bạn là cử tri ở đâu), tên dự thảo, điều khoản, vấn đề, đề xuất. Tránh lẫn trong cùng một thư cả góp ý dự thảo và khiếu nại một quyết định cá biệt; hai việc này đi hai đường xử lý khác nhau. Khiếu nại, tố cáo có thủ tục riêng mà trang đã viết ở bài khác.
Với dự án luật, ý kiến của cử tri gửi đoàn đại biểu có thể được đại biểu dùng khi phát biểu ở tổ, ở hội trường, hoặc được đoàn tổng hợp gửi cơ quan của Quốc hội. Đây là khác biệt quan trọng so với cổng góp ý của cơ quan soạn thảo: ý kiến đi vào nơi biểu quyết, ở giai đoạn văn bản đã gần hoàn chỉnh.
Ý kiến cử tri đi đâu sau buổi tiếp xúc
Sau mỗi đợt tiếp xúc, ý kiến, kiến nghị của cử tri được tổng hợp thành báo cáo. Với đại biểu Quốc hội, đoàn đại biểu tỉnh gửi báo cáo lên cơ quan của Quốc hội phụ trách công tác dân nguyện; phần góp ý về dự án luật được dùng trong thảo luận, phần kiến nghị về chính sách và việc thi hành được chuyển tới cơ quan có thẩm quyền để trả lời. Với đại biểu Hội đồng nhân dân, thường trực Hội đồng nhân dân cấp đó tổng hợp và chuyển cho Uỷ ban nhân dân, các cơ quan liên quan.
Kết quả trả lời kiến nghị cử tri thường được báo cáo lại ở các buổi tiếp xúc sau, và nhiều nơi đăng công khai trên cổng thông tin điện tử. Nếu bạn đã gửi ý kiến cụ thể, buổi tiếp xúc sau kỳ họp là dịp hợp lý để hỏi lại kết quả.
Một lưu ý thực tế: góp ý về câu chữ của dự thảo thường không được "trả lời" riêng như kiến nghị, mà thể hiện qua việc văn bản được chỉnh lý hay không. Muốn biết, bạn so bản dự thảo trình với bản được thông qua, hoặc đọc báo cáo giải trình, tiếp thu của cơ quan thẩm tra nếu được công bố.
Câu hỏi thường gặp
Ai được dự buổi tiếp xúc cử tri?
Cử tri ở địa bàn tổ chức là đối tượng chính; thông thường là đại diện cử tri được mời qua thôn, tổ dân phố, Mặt trận và các đoàn thể, có nơi mở rộng cho cử tri quan tâm đến dự. Muốn dự, bạn hỏi trưởng thôn, tổ trưởng hoặc Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã về lịch và cách đăng ký.
Có thể góp ý cho đại biểu không phải của tỉnh mình không?
Bạn có thể gửi ý kiến về dự án luật cho bất kỳ đoàn đại biểu nào, nhưng đoàn của tỉnh nơi bạn cư trú là đầu mối tự nhiên nhất và có trách nhiệm tiếp nhận ý kiến cử tri địa phương. Ý kiến chuyên môn về một lĩnh vực cũng có thể gửi cơ quan của Quốc hội đang thẩm tra dự án đó.
Buổi tiếp xúc cử tri có ghi hình, ghi âm không?
Nhiều buổi có phóng viên đài, báo địa phương đưa tin, và biên bản được ghi đầy đủ. Nếu bạn không muốn xuất hiện trên tin tức, có thể gửi ý kiến bằng văn bản cho người chủ trì thay vì phát biểu trước đông người.
Kiến nghị cử tri khác góp ý dự thảo thế nào?
Góp ý dự thảo là ý kiến về nội dung một văn bản chưa thông qua, nhằm sửa câu chữ, điều khoản. Kiến nghị cử tri rộng hơn, gồm cả đề nghị về chính sách, việc thi hành quy định, đời sống địa phương; kiến nghị được chuyển cơ quan có thẩm quyền và có trả lời.
Tiếp xúc cử tri trực tuyến có không?
Một số địa phương và đoàn đại biểu đã tổ chức tiếp xúc cử tri trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, nhất là khi gặp khó khăn đi lại. Cách đăng ký, đường truyền được thông báo theo từng đợt; hỏi Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã hoặc theo dõi thông báo của đoàn đại biểu tỉnh.
Gửi thư cho đại biểu bao lâu thì có trả lời?
Không có một thời hạn chung cho mọi loại thư. Kiến nghị được chuyển tới cơ quan có thẩm quyền và trả lời theo quy trình giải quyết kiến nghị cử tri; góp ý câu chữ dự thảo thường không có thư trả lời riêng mà thể hiện qua việc chỉnh lý văn bản.